Ο Όμηρος, ο μεγαλύτερος ποιητής της αρχαιότητας, ο δημιουργός των μεγάλων επών «Ιλιάδα» και «Οδύσσεια», που αποτελούν την αρχή της αρχαίας ελληνικής ποίησης, γνωστός σε όλη την ανθρωπότητα, απασχόλησε και απασχολεί τους ιστορικούς για τον τόπο καταγωγής του και την χρονολογία γένησής του. Ο Ηρόδοτος και ο Θουκιδίδης κάνουν εικασίες για την εποχή που γεννήθηκε που όμως δεν θεωρούνται βάσιμες. Όσο για τον τόπο καταγωγής του υπάρχουν διάφοροι θρύλοι, με πιο γνωστό το επίγραμμα:
Ἑπτὰ πόλεις μάρνανται σοφὴν διὰ ῥίζαν Ὁμήρου·
Σμύρνη, Χίος, Κολοφῶν, Ἰθάκη, Πύλος, Ἄργος, Ἀθῆναι.


Δηλαδή, επτά πόλεις μάχονταν για την διεκδίκηση του τόπου καταγωγής του ποιητή.
Το σημείο όμως στο οποίο συγκλίνουν οι απόψεις των ιστορικών είναι ο τόπος θανάτου του: η Ιος. Υπάρχουν πολλές εκδοχές για την αιτία θανάτου του. Σύμφωνα με αναφορές αρχαίων συγγραφέων η μητέρα του Ομήρου, Κλυμένη καταγόταν από το νησί της Ίου και γι αυτό, επειδή ήταν βαριά άρρωστος επέλεξε να πεθάνει και να θαφτεί εκεί.


Υπάρχει όμως και ο μύθος που αναφέρει ότι ο ποιητής πέθανε επειδή αψήφησε το χρησμό της Πυθίας. Συγκεκριμένα, ο περιηγητής Παυσανίας μας αναφέρει ότι ο Όμηρος ρώτησε την Πυθία για τον τόπο καταγωγής του και για την μητέρα του και εκείνη αποκρίθηκε με τον εξής χρησμό: «Πατρίδα της μητέρας σου είναι η νήσος Ιος, η οποία θα σε δεχθεί όταν πεθάνεις, αλλά φυλάξου από τον γρίφο των νεαρών παιδιών». Όμως ο Όμηρος ταξίδεψε μέχρι την Ίο και συνάντησε κάποια παιδιά τα οποία του έθεσαν ένα αίνιγμα το οποίο δεν μπόρεσε να λύσει και τότε, θυμήθηκε τον χρησμό της Πυθίας και απομακρυνόμενος, γλίστρισε και σκοτώθηκε. Άλλη εκδοχή μας αναφέρει ότι ο ποιητής πέθανε από την στεναχώρια του που δεν κατάφερε να λύσει τον γρίφο. Όλες αυτές οι εκδοχές βέβαια είναι παραδόσεις από στόμα σε στόμα και δεν βασίζονται σε γεγονότα. Όμως, υπάρχει άλλο ένα απτό επιχείρημα που αποδεικνύει ότι ο τάφος του Ομήρου βρίσκεται στην Ίο: ένα αρχαίο νόμισμα που στην μια του πλευρά απεικονίζεται ο Όμηρος και στην άλλη είναι γραμμένη η λέξη «ΙΗΤΩΝ», αλλά και η ονομασία «ΟΜΗΡΕΩΝ» μήνα του αρχαίου Νιώτικου ημερολογίου πάνω σε πλάκα που βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ίου. 


‘Όταν πέθανε ο ποιητής, οι κάτοικοι τον έθαψαν με μεγάλες τιμές στην βόρεια πλευρά του νησιού, στην περιοχή Πλακωτό, στο ψηλότερο σημείο του λόφου και χάραξαν το εξής επίγραμμα: «Ενθάδε την ιεράν κεφαλήν κατά γαία καλύπτει ανδρών ηρώων κοσμήτορα θείον Όμηρον».
Το σημείο που βρίσκεται ο τάφος είναι εντυπωσιακό καθώς εκτός από το μνημείο, προσφέρει απέραντη θέα στην θάλασσα αλλά και τα γύρω νησιά.
Υπάρχει δρόμος ασφαλτοστρωμένος μέχρι ενός σημείου και μετά η πρόσβαση στο μνημείο γίνεται με τα πόδια.